بيماريهاي قابل انتقال بين انسان و حيوان

گال (جرب پوستی )

جهت دریافت فایل آموزشی «گال (جرب پوستی ) » کلیک کنید                حجم فایل 2.2 مگا بایت

13 تیرماه روز ملی زئونوز

در تقویم روز 13 تیرماه به عنوان روز ملی زئونوز نامگذاری شده است بر طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت بیماریهایی که بطور طبیعی بین انسان و حیوان انتقال می یابد بیماریهای مشترک انسان و دام نامیده می شوند . از بین 1709 عامل بیماری زای شناخته شده در انسان تعداد 732 مورد ( 49% ) از طریق حیوانات به طور مستقیم یا غیرمستقیم به انسان انتقال می یابد . این گروه از بیماریها از دو جنبه اقتصادی و بهداشت عمومی دارای اهمیت بوده و در بسیاری از کشورها تلفات و خسارات سنگینی ایجاد می نماید . علاوه بر ایجاد بیماری و مرگ و میر ناشی از این بیماریها در انسان آثار سوء حاصله از آنها در تولیدات دامی کاهش قابلیت استفاده از مواد غذایی و ایجاد موانع در تجارت بین المللی نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد . بیماریهایی چون جنون گاوی – سارس – آنفلوانزای پرندگان و غیره در زمره بیماریهای زئونوز نوپدید منتقله از حیوانات به انسان می باشند از طرفی دیگر در موضوع بیوتروریسم که طی سالهای اخیر مورد توجه ویژه ای قرار گرفته است ، عوامل بیماریهای قابل انتقال بین انسان و حیوان نقش مهمی دارند از بین حدود 30 جنگ افزار بیولوژیک شناخته شده به جز چند مورد همه آنها از عوامل بیماریزای حیوانی محسوب می شوند . سیاه زخم ، طاعون ، بروسلوز ، تب هموراژیک و غیره از آن جمله اند . متاسفانه بسیاری از این بیماریهای زئونوز در ایران شایع بوده و مشکلات اقتصادی و بهداشتی فراوانی را موجب می شود . بیماریهای نظیر بروسلوز ، سالک ، تب هموراژیک ، هاری و حیوان گزیدگی ، لپتوسپیروز و .. از بیماریهای شایع زئونوز در ایران می باشد . در حوزه تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی گناباد نیز بیماریهای تب مالت ، سالک ، حیوان گزیدگی ازجمله بیماریهای شایع می باشد . از آنجا که بیماریهای مشترک انسان و دام بطور مستقیم و غیرمستقیم می تواند انسانها را مبتلا نماید ، با ارتقا سطح آگاهی جامعه و مشارکت سایر سازمانها ، حذف دامهای آلوده و کاهش حیوانات زیانکار و آگاهی از راههای انتقال و راههای پیشگیری از بیماریهای مشترک در جامعه می تواند در کاهش ابتلا به این بیماری موثر باشد .

بیماری هاری چیست ؟

6 مهر ماه روز جهانی مبارزه با هاری
 

 هاری يك بيماري ويروسي حاد است ‌كه در صورت ابتلا صد در صد كشنده و مرگ حتمي است .
 حيواناتي از جمله سگ ،‌گربه ، الاغ ، شتر ،‌گرگ ،‌روباه ، شغال و خفاش و غيره مخزن ويروس هاري
مي باشند.
 اصلي ترين راه سرايت از طريق گازگرفتگی ، پنجه كشيدن و يا ليس زدن توسط حيوانات وحشي و اهلي
مي باشد .
 بيماري از طريق پوست سالم قابل سرايت نيست ولي از طريق زخم هاي پوستي و مخاط قابل سرايت و انتقال مي باشد .
در صورت هر گونه گازگرفتگی توسط حیوانات برای درمان و پیشگیری سریعاً به بیمارستان یا مراکز بهداشتی درمانی یا خانه بهداشت مراجعه نمائید .

برای پیشگیری از حیوان گزیدگی توسط حیوانات باید
 سگهای نگهبان را در روز بسته نگهدارید .
 از جلو سگ با سرعت ندوید و مستقیم به چشم سگ نگاه نکنید .
 به سگهایی که در حال غذا خوردن و یا مراقبت از توله های خود هستند نزدیک نشوید .
 به فرزندان خود اجازه بازی و اذیت کردن سگها ، گربه ها و ... را ندهید .
 سگهای نگهبان را قلاده گذاری و واکسینه نمائید .
 هنگام ورود به اماکن دامداری و انبارها و مکانهای متروکه احتیاط نمائید .

بيماري سالك

بيماري سالك از مهمترين بيماريهاي پوستي مشترك بين حيوان به انسان مي باشد كه از طريق نيش پشه خاكي آلوده به انگل هنگام تغذيه و خونخواري به انسان سالم منتقل مي شود .
علائم بيماري :
زخمهاي سالك به شكلهاي متفاوت ، منفرد يا متعدد بروز مي كند . چند هفته تا چند ماه پس از گزش پشه خاكي و ورود انگل به درون پوست ، ضايعه پوستي ايجاد شده به تدريج وسعت يافته و بصورت زخمي باز و برجسته همراه با ترشح زرد يا شيري رنگ در آمده و و آنرا دلمه كثيف و قهوه اي نگ  مي پوشاند . زخمهاي سالك بين 6 الي 12 ماه دوام يافته و پس از بهبودي جاي آن بصورت جوشگاه يا اسكار فرو رفته و پايدار براي تمام عمر در ناحيه گزش باقي
مي ماند. عامل بيمار سالك انگل تك ياخته اي بنام ليشمانيا ( جسم ليشمن ) مي باشد .
ناقل بيماري :
ناقل سالك ، پشه خاكي ( فلبوتوموس ) مي باشد كه به رنگ زرد و يا خاكي رنگ و به اندازه 2 تا 3 ميلي متر بوده و موقع نشستن بالهاي خود را به شكل عدد 7 نگه مي دارد و به صورت جهشي پرواز مي كند . پشه خاكي در تمام طول سال فعال بوده ولي بيشترين فعاليت آن از ارديبهشت تا شهريور ماه مي باشد .
محل زندگي پشه خاكي :
پشه خاكي ، در طول روز در پناهگاه هاي گرم ، تاريخ و مرطوب و نقاط كم نور مانند شكاف و درزهاي ديوار ، پشت اشياء ثابت منزل مثل كمد ، قاب عكس ، زير درختان ، كودهاي حيواني ، توالت و لانه جوندگان مي باشد و معمولا در مكانهاي مرطوب تخمگذاري مي كند .
مخزن بيماري :
مخزن بيماري انواع سك سانان و بعضي از جوندگان وحشي مي باشند كه سگ و موش صحرايي از مهمترين مخازن ليشمانيوز ( سالك ) به شمار مي روند . انسان بيمار نيز در انتقال بيماري نقش مخزن را ايفا مي نمايد .
چگونه به بيماري مبتلا مي شويم ؟
پشه خاكي هنگام غروب آفتاب براي تغذيه وارد محيط شده و ضمن گزش و خونخواري از مخزن (حيوان آلوده مثل سگ و موش و يا انسان بيمار ) تعدادي انگل ليشمانيا را وارد بدن خود مي نمايد . انگل ليشمانيا در بدن پشه به رشد و نمو خود ادامه داده و چنانچه يك هفته پس از آلودگي انسان در معرض گزش آن پشه خاكي آلوده قرار گيرد ، عامل بيماري به انسان منتقل خواهد شد .
پشه خاكي نواحي باز و فاقد لباس انسان را مورد خونخواري قرار مي دهد . بنابراين زخمهاي سالك در نقاط باز بدن مانند صورت ، گوش ، دست و پاها ايجاد مي شود .
راههاي پيشگيري از بيماري سالك
1. آموزش عمومي جامعه در خصوص راههاي كنترل و پيشگيري از سالك
2. رعايت بهداشت محيط :
- جمع آوري و دفن بهداشتي مستمر زباله از محيط زندگي 
-  جمع آوري و دفن فضولات و كودهاي حيواني ازمحل زندگي انسان و دام
3. محافظت بدن در برابر نيش پشه خاكي :
- نصب توري فلزي با منافذ ريز به در و پنجره ها توسط خانواده ها
- استفاده از پشه بند با سوراخهاي ريز يا استفاده از پشه بند آغشته به سم همزمان با غروب آفتاب
- استفاده از پمادهاي دور كننده حشرات به هنگام كار و خواب
4. دوري از محل زندگي پشه خاكي و مناطق آلوده به سالك بويژه هنگام غروب آفتاب به عد
5. بهسازي محيط :
- ترميم شكافها و درزهاي ديوارها در مناطق مسكوني انسان و دام توسط خانواده ها
- تخريب و تسطيح اماكن مخروبه 
- خشكانيدن كامل و پرسازي گودالهاي مرطوب
- آسفالت كوچه ها و خيابان هاي خاكي 
- تعمير شكستگي لوله هاي آب و جلوگيري از تجمع فاضلاب
6. مبارزه با جوندگان 
7. اتلاف و معدوم ساختن سگهاي ولگرد
8. بيماريابي و درمان مناسب بيماران